Η λύση του κυπριακού ως αυτοσκοπός

Χρήστος Αλεξάνδρου

Iστορικός – Πολιτικός Επιστήμονας

Είναι φανερό ότι για πολλούς συμπολίτες μας η λύση του κυπριακού αποτελεί από μόνη της αξία, αυτοσκοπό, και αυτό προσπαθούν να περάσουν με πλάγιο τρόπο στις πλατιές μάζες. Μέσα από ανορθολογικούς δρόμους και ανιστορικές θεωρήσεις είναι βέβαιο ότι αυτοί οι συμπολίτες μας αποδέχονται οποιαδήποτε «λύση» του προβλήματος. Στο πλαίσιο αυτό συκοφαντούν όσους διαφωνούν με την λύση που αυτοί θέλουν ότι τάχα δεν επιθυμούν λύση γενικώς. Η συμπεριφορά αυτή μπορεί να διακριθεί τόσο σε  πολιτικό όσο  και σε ψυχολογικό επίπεδο. Μέσα από ποιες εκλογικεύσεις, ψυχολογικές υποβολές και διαδικασίες ο ηττημένος φτάνει στην ετοιμότητα να δεχθεί οποιαδήποτε λύση, όσο προβληματική και αν είναι; Αυτή και αν αποτελεί μια  πραγματική ψυχολογική διάσταση του κυπριακού.

To ειρηνιστικό αφήγημα της Ευρωπαϊκής Ένωσης και ο πνευματικός μας επαρχιωτισμός

Χρήστος Αλεξάνδρου

Πολιτικός Επιστήμονας-Ιστορικός

Η Αλειβαθώ, η Αμαθώ και Ημιμαθώ

τρεις μοίρες πλάθουνε στ΄ αδράχτι τους

τη μοίρα μας.

Κι εμείς ενεοί στα παραμύθια τους.

Ανδρέας Παστελλάς

Σε εποχές παρακμής και ήττας, και όταν ακόμα τα πράγματα φτάσουν να τρίζουν και να απειλούνται με κατάρρευση, όπως συμβαίνει αυτή την στιγμή στην Ευρωπαϊκή Ένωση, πολλοί δημοσιολόγοι, πολιτευτές και άλλοι παραμένουν αγκιστρωμένοι στα παραμύθια τους.  Αυτό, πέραν του γεγονότος ότι τους βοηθά να κτίζουν την πολιτική ή πνευματικής τους καριέρα διαδίδοντας ψευδαισθήσεις, αποβαίνει άκρως επικίνδυνο για το σύνολο διότι η ρεαλιστική θέαση των πραγμάτων θολώνεται επικίνδυνα από ψευτοϊδεαλισμούς και ιδεολογήματα.

Σε πολλά κυπριακά μυαλά αβγάτισε ιδιαίτερα το ιδεαλιστικό αφήγημα της Ευρωπαϊκής Ένωσης που θεωρήθηκε ως η καταγωγική βάση για την ίδρυση  και την σταδιακή της «ενοποίηση». Το αφήγημα αυτό λέει περίπου τα έξεις: ότι μετά το τέλος του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου οι λαοί και οι ηγεσίες επιτέλους κατανόησαν και πείστηκαν για τα αγαθά της ειρήνης και αποφάσισαν να προχωρήσουν βήμα –βήμα προς μια ενωμένη και ειρηνική ήπειρο προκειμένου να  μην υπάρξει νέα σύγκρουση. Η αρχή έγινε με την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Κοινότητας Άνθρακα και Χάλυβα (ΕΚΑΧ) και της Ευρωπαϊκής Κοινότητας Ατομικής Ενέργειας (ΕΚΑΕ) oι οποίες οδήγησαν στην Ευρωπαϊκή Κοινή Αγορά (ΕΟΚ) και αργότερα στην βήμα-βήμα ενοποίηση. Έτσι, συνεχίζει  το αφήγημα, το  εγχείρημα πέτυχε μιας και η βούληση για ειρηνική συνύπαρξη  υπερίσχυσε έναντι άλλων τυχόν μειοψηφικών απόψεων. Αποκορύφωμα αυτής της ειρηνιστικής έξαρσης ήταν το τέλος της ιστορικής γαλλο-γερμανικής διαμάχης με αποτέλεσμα τα δύο κράτη μαζί να αποτελούν τους βασικούς πυλώνες της Ε.Ε.

Για την Αποστολή της Ελληνικής Παιδείας της Κύπρου

Χρήστος Αλεξάνδρου
Iστορικός-Πολιτικός Επιστήμονας

Ένα  σύγχρονο εκπαιδευτικό σύστημα στόχο έχει να παρέχει ποιοτική γνώση, όχι δηλαδή απλώς όγκους πληροφοριών, αλλά γνώση επεξεργασμένη και ενταγμένη στο ευρύτερο πλαίσιο του γνωστικού αντικειμένου κάθε μαθήματος. Η παροχή της πρέπει να  συνδυάζεται, και αυτό αποτελεί κριτήριο επιτυχίας, με το ερέθισμα της κριτικής σκέψης του μαθητή. Αν σε κάποιους από το σύνολο των μαθητών – σ’ όλους είναι αδύνατο -  εγκεντρίστει ο προβληματισμός και τεθούν δόκιμα ερωτήματα τότε ο μαθητής εισέρχεται στην διαδικασία εκείνη όπου η μάθηση γίνεται ευχαρίστηση. Αυτό αποτελεί το καλύτερο εχέγγυο επιτυχίας.

Για κάθε σοβαρό και με αυτοπεποίθηση εκπαιδευτικό σύστημα είναι αυτονόητη και αναμφισβήτητη η επιδίωξη του να  μεταδώσει και να καλλιεργήσει τον εθνικό πολιτισμό και την εθνική ιστορία, μέσω της λογοτεχνίας, της γλώσσας, της ιστορίας και της  τέχνης.

Α΄ Παγκόσμιος Πόλεμος: Ιδεολογικές ανατροπές και προβληματικές λύσεις

Χρήστος Αλεξάνδρου

Ιστορικός-Πολιτικός Επιστήμονας

Tο ξέσπασμα του Α΄ Π.Π. για τους πιο πολλούς υπήρξε ένα γεγονός πραγματικά απρόβλεπτο. Όταν μερικές μέρες προηγουμένως είχε δολοφονηθεί στο Σεράγεβο ο Διάδοχος Φραγκίσκος Φερδινάνδος ελάχιστοι είχαν την υποψία ότι το γεγονός αυτό θα μπορούσε να οδηγήσει γρήγορα στην κλιμάκωση που ακολούθησε και προ πάντων στο ξέσπασμα ενός μεγάλου ευρωπαϊκού πολέμου. Ενός πολέμου που επίσης κανένας δεν μπορούσε να φανταστεί ότι θα διαρκούσε τέσσερα ολόκληρα χρόνια και θα είχε τις διαστάσεις που είχε. Όταν ξεκινούσε ο πόλεμος  ήταν εδραιωμένη η πεποίθηση ότι η σύγκρουση θα διαρκούσε μερικές εβδομάδες ή έστω μερικούς μήνες,  το αργότερα μέχρι τα Χριστούγεννα του ’14, οπόταν και οι φαντάροι θα τα γιόρταζαν  στα σπίτια τους.

Μιλώντας για τον Α΄Π.Π., ουσιαστικά ευρωπαϊκό, είναι σημαντικό να έχουμε κατά νουν, ότι αυτός ξέσπασε ένα ακριβώς αιώνα μετά από το τέλος των ναπολεόντειων. Στον αιώνα αυτόν δεν είχαμε  μεγάλους πολέμους στην Ευρώπη, η ήπειρος διέγραφε άλματα προόδου στην επιστήμη, στην μηχανική, στα γράμματα, τις υποδομές και την εν γένει οικονομική ανάπτυξη με όλη την απορρέουσα από αυτά ευζωία. Καταπιεστικά συστήματα ιδεών είχαν σχεδόν περάσει πλέον στο παρελθόν, η έννοια του συνόρου, μεταφορικά και κυριολεκτικά είχε αδυνατίσει πολύ. Οι άνθρωποι ευφραίνονταν και εκλεπτύνονταν με την συνεχή άνθηση των τεχνών και των γραμμάτων. Δεν θα ήταν παρακινδυνευμένο να ισχυριστούμε ότι η περίοδος πριν από τον Μεγάλο Πόλεμο, η bell epoch όπως ονομάστηκε, ήταν μια εξελισσόμενη παγκοσμιοποίηση, αφού τα πιο πάνω διαχέονταν γρήγορα, μέσω κυρίως των αποικιοκρατικών θεσμών, και σε μεγάλες περιοχές του κόσμου εκτός Ευρώπης. Η πίστη ότι οι αιτίες που οδηγούν τους ανθρώπους σε συγκρούσεις συνεχώς απομακρύνονταν γινόταν  όλο και πιο ισχυρή.

Το ζήτημα της μείωσης της στρατιωτικής θητείας

Χρήστος Αλεξάνδρου
Iστορικός-Πολιτικός Επιστήμονας

Η άμυνα της Κύπρου είναι ένα τεράστιο κεφάλαιο με πολλές πτυχές όσο και προβλήματα. Ένα από αυτά αποτελεί η απαξίωση της ίδιας της άμυνας ως πολιτικής επιλογής. Από τη δεκαετία του ’80 ακόμα μερικοί ξιφουλκούσαν για την κατάργηση της και κήρυξη της Κύπρου «ανοχύρωτης πολιτείας». Αποτελούσαν όμως μεμονωμένες περιπτώσεις οι οποίες απαξιώνονταν. Το θέμα επανήλθε δυναμικά και πιο γενικευμένα με την εμφάνιση του σχεδίού Ανάν,  κυρίως από πολιτευτές και  άτομα προσκείμενα στα δύο μεγάλα κόμματα, οι οποίοι θεωρούσαν ότι η  αμυντική θωράκιση δεν έχει να προσφέρει τίποτα.

Έκτοτε η Εθνική Φρουρά δέχτηκε πολλά πλήγματα με πράξεις πλέον και όχι με λόγια. Η ανανέωση και ο εμπλουτισμός του οπλοστασίου της σχεδόν εκμηδενίστηκε, η εφεδρεία μειώθηκε, η πειθαρχεία χαλάρωσε ακόμη περισσότερο, οι μεγάλες ασκήσεις καταργήθηκαν, ενώ  το μόνιμο προσωπικό αντιμετωπίζει πολλά χρονίζοντα προβλήματα. Ταυτόχρονα οι αξιωματικοί και υπαξιωματικοί αναπόφευκτα βιώνουν μια ανασφάλεια αφού αισθάνονται  μετέωροι μπροστά στο ενδεχόμενο μιας λύσης του κυπριακού που θα καταργεί τις ένοπλες δυνάμεις. Αυτό συνεπάγεται πλήγμα στο ηθικό τους αλλά και στη αποτελεσματικότητα της καθημερινής τους  δουλείας.

Η ηθελημένη ψευδαίσθηση της Διζωνικής Δικοινοτικής Ομοσπονδίας

Χρήστος Αλεξάνδρου

Πολιτικός Επιστήμονας

Για τρεις και πλέον δεκαετίες η διακηρυγμένη θέση της ελληνικής πλευράς για  λύση του κυπριακού προβλήματος παραμένει η διζωνική δικοινοτική ομοσπονδία. Ως γνωστό το  πλαίσιο αυτής της  λύσης  συμφωνήθηκε από τον Αρχιεπίσκοπο Μακάριο και την τουρκική πλευρά υπό τον Ραούφ Ντενκτάς. Η μορφή αυτή λύσης έγινε αποδεκτή από την ελληνική πλευρά εφόσον θεωρήθηκε ότι επιβαλλόταν από την οδυνηρή ήττα του 74’ και την βίαιη εθνοκάθαρση που την ακολούθησε. Στην πορεία χαρακτηρίστηκε ως η  μόνη δυνατή λύση που θα μπορούσε να υπάρξει λόγω της εγγενούς αδυναμίας της ελληνοκυπριακής πλευράς και της συνακόλουθης απροθυμίας της Αθήνας –λόγω και των νωπών τραυματικών εμπειριών από τον τρόπο ανάμειξης της χούντας στο κυπριακό - να συνδράμει στρατιωτικά – στρατηγικά την Κύπρο κατά τρόπο αποτελεσματικό.

Ο στόχος  για μια τέτοια λύση έκτοτε φέρει την σφραγίδα του Μακαρίου ως τεκμήριο μιας «σοφής» και της  μόνης «δυνατής» επιλογής. Κατά αρχάς  «μακαριολατρεία» των προηγούμενων δεκαετιών –φυσιολογικά εξασθενημένη σήμερα - και μια προσπάθεια  απόδοσης στον μεγάλο όσο και τραγικό ηγέτη της Κύπρου ενός είδους ιστορικού «αλάθητου» είναι από μόνα τους προβληματικά. Ποια ιστορική εμπειρία μπορεί να βεβαιώσει  πως μεγάλες  προσωπικότητες δεν περιπίπτουν σε λάθη, ώστε και στην περίπτωση του Αρχιεπισκόπου Μακαρίου να πρέπει να γίνει στανικά αποδεκτό πως δεν περιέπεσε σε λάθος; Ωσάν και το λάθος δεν είναι συμφυές με την πραγματικότητα και την ίδια την ανθρώπινη ύπαρξη, όλως ιδιαιτέρως όταν σχοινοβατεί κανείς ανάμεσα σε δυσκολίες και επιλογές ενός πολύπλοκου προβλήματος, όπως το κυπριακό.

H πραγματική διάσταση του «τι θέλουν οι Ελληνοκύπριοι»

Χρήστος Αλεξάνδρου

Πολιτικός Επιστήμονας

Αμέσως μετά τα αποτελέσματα του δημοψηφίσματος της 24^ης Απριλίου του 2004 γνωστοί πολιτικοί και δημοσιολογούντες στην Ελλάδα και στην Κύπρο (Άννα Διαμαντοπούλου, Τάκης Χατζηγεωργίου κ.ά) άρχισαν να εκφράζουν μια κάποια απορία δήθεν, με ελεγχόμενη αγανάκτηση για το τι επιτέλους θέλουν οι Έλληνες της Κύπρου ως λύση του κυπριακού προβλήματος.

Αν ασχοληθεί κάποιος λίγο περισσότερο με την εκ πρώτης  αθώα «απορία», θα τη βρει όχι μόνο έωλη αλλά και πονηρή, και αυτό όχι μόνο επειδή πρόκειται για ανθρώπους που υποστήριξαν ευθύς εξαρχής και αναφανδόν το σχέδιο Ανάν. Τι μπορεί λοιπόν να θέλει ένας ημικατεχόμενος και δηωμένος τόπος;

H απορούσα ομάδα των πολιτικών και άλλων ξέρει πολύ καλά τι θέλει η ίδια για το κυπριακό και το τι θα «έπρεπε» ο κυπριακός λαός να θέλει για το πρόβλημα του ή ακόμα και το τι θα «έπρεπε» να του επιβληθεί. Μη τολμώντας όμως να το εκφράσουν ανοιχτά, διατυπώνουν τη γενικόλογη και αόριστη «απορία» για το τι θέλουν οι Κύπριοι ως να είναι δυνατόν ναν περιμένουν μαζική απάντηση από τον λαό. Γιατί δεν τίθεται το θέμα στις κομματικές τους ηγεσίες για να δοθεί  μια ξεκάθαρη απάντηση, πέρα από τα μισόλογα, για το τι πραγματικά θέλουν οι ίδιες για το κυπριακό, οι οποίες παρεμπιπτόντως όχι πριν από πολλά χρόνια  διατύπωναν πολύ πιο ξεκάθαρα τους στόχους τους στο κυπριακό.